Trường tiểu học quân khu cách nhà chỉ khoảng mười phút đi bộ.

Ngoại trừ ngày đầu tiên đi học được bà nội đưa đến, những ngày sau đó Tiểu Trụ Tử đều tự mình đi bộ. Hàn Thành muốn tiện đường chở cậu nhóc đi làm nhưng cậu nhất quyết không chịu.

Đây là lần đầu tiên Tô Tiếu Tiếu đến trường tiểu học của bộ đội. Cơ sở hạ tầng ở đây về cơ bản giống với thế kỷ 21, các cấu hình cơ bản như sân chơi, sân bóng rổ, sân bóng đá đều có đủ. Có lẽ vì cả quân khu chỉ có duy nhất một trường tiểu học này nên việc xây dựng cơ bản được đầu tư khá tốt.

Tô Tiếu Tiếu trình bày mục đích đến, rồi đi thẳng tới phòng giáo vụ.

Trường khá rộng, cô phải đi vòng hơn nửa vòng sân, hỏi thăm vài người bạn nhỏ mới tìm được chỗ.

Tô Tiếu Tiếu gõ cửa bước vào. Trình Lệ Phương cùng vài người — không rõ là giáo viên hay phụ huynh — đang xầm xì điều gì đó, thấy cô vào thì im bặt. Mấy đứa trẻ đang đứng xếp hàng sát vách tường, cô nhận ra một đứa là Đại Thụ – con trai Trình Lệ Phương, và kinh ngạc thay, Tiểu Trụ Tử cũng ở đó. Mặt mũi cậu nhóc lấm lem, dường như còn có vài vết bầm tím.

Nếu Cơm Nắm cũng ở đây, nhóc chắc chắn sẽ nhận ra đám trẻ này chính là những "kẻ xấu" hôm trước đã chặn đường anh em nhóc, cuối cùng bị Tiểu Trụ Tử dùng đá tảng dọa cho chạy mất dép.

Vừa thấy Tô Tiếu Tiếu, mắt Tiểu Trụ Tử đã đỏ hoe. Có thể cảm nhận được sự bất an ẩn hiện trong lòng cậu nhóc; cậu sợ dì Tô sẽ nghĩ mình là đứa trẻ hư hay đánh lộn rồi sẽ không còn thương mình nữa.

Tiểu Trụ Tử mấp máy môi chưa kịp nói gì thì giọng nói sắc lẹm của Trình Lệ Phương đã vang lên phủ đầu: "Ồ, đến rồi đấy à. Đúng là hạng người nào thì dạy ra đứa trẻ nấy. Trương Trụ trước đây ngoan ngoãn, nghe lời biết bao, thế mà mới sang nhà cô ở vài ngày đã học được thói cãi nhen, đánh nhau rồi. Chẳng trách người ta bảo 'gần mực thì đen', Chủ nhiệm Lưu thấy tôi nói có đúng không?"

Chủ nhiệm Lưu là một người đàn ông trung niên đeo kính cận dày cộm, trông khá thư sinh. Thấy Tô Tiếu Tiếu, ông hơi sững người, dường như không ngờ cô lại trẻ đến thế. Ông đẩy gọng kính: "Cô là phụ huynh của Trương Trụ phải không? Trương Trụ vô cớ đánh nhau với bạn, không nghe lời khuyên ngăn mà đè thẳng người ta xuống đất để đánh, tình tiết khá nghiêm trọng. Hiện tại phụ huynh của học sinh bị đánh yêu cầu xin lỗi và bồi thường tiền thuốc men. Ngoài ra, tôi cũng nắm rõ hoàn cảnh nhà Trương Trụ, trước đây trò ấy quả thực rất ngoan. Tôi biết gần đây trò ấy chuyển sang nhà các vị, liệu có phải trong cách giáo dục có sai sót gì dẫn đến tính khí thay đổi lớn như vậy không? Đứa trẻ đã về sống với các vị, các vị cần quan tâm sát sao hơn đến vấn đề của con trẻ."

Chủ nhiệm Lưu nói năng khá công tâm và chừng mực, không khiến Tô Tiếu Tiếu cảm thấy khó chịu.

Tuy nhiên, cô nằm mơ cũng không ngờ Tiểu Trụ Tử lại đi đánh nhau. Trụ Tử vốn rất ngoan, tính tình ôn hòa, cô vẫn luôn lo nhóc bị bắt nạt ở trường, ai dè nhóc lại đè người ta ra đánh.

Tiểu Trụ Tử ưỡn ngực, nhìn Chủ nhiệm Lưu với vẻ bướng bỉnh: "Gia đình dì Tô đối xử với con rất tốt. Đánh người là lỗi của con, không liên quan đến dì Tô, không cho phép các người nói dì như vậy!"

Tô Tiếu Tiếu quay lại, trao cho Trụ Tử một ánh nhìn trấn an, dịu dàng nói: "Trụ Tử đừng vội, nói cho dì nghe chuyện gì đã xảy ra? Có phải bọn họ ra tay trước nên con mới đánh lại không?"

Trụ Tử nhìn cô, đôi mắt đỏ hoe rồi cúi đầu, không chịu lên tiếng.

Trình Lệ Phương cướp lời: "Ra tay trước cái gì? Mọi chuyện đã rõ rành rành, là Trương Trụ vô duyên vô cớ đánh con nhà chúng tôi, còn chết cũng không nhận lỗi. Nếu cô không biết dạy trẻ thì đừng có tham lam tiền trợ cấp của người ta. Với số tiền đó, thiếu gì người ở đây sẵn sàng nhận nuôi Trương Trụ. Nếu trò ấy cứ giữ thái độ này, chúng tôi sẽ cân nhắc việc cho thôi học, cô đừng có làm hỏng tương lai của đứa trẻ, phải không Chủ nhiệm Lưu?"

"Dì Tô không hề tham tiền trợ cấp của cháu! Ngoài nhà dì Tô ra cháu không đi đâu hết!" Trụ Tử bỗng dưng hét lớn vào mặt Trình Lệ Phương: "Cô là đồ giáo viên xấu xa! Dạy thì chẳng ra sao, suốt ngày chỉ biết mắng nhiếc bắt học sinh phạt đứng. Dì Tô dạy còn hay hơn cô gấp vạn lần! Những thứ dì dạy Cơm Nắm trong một tuần còn nhiều hơn cháu học cả học kỳ! Con trai cô — thằng Đại Thụ — mắng người, đánh người, cướp đồ thì được, tại sao cháu đánh lại thì không được? Đám trẻ xấu xa các người, chẳng phải vì thấy tôi không cha không mẹ nên mới bắt nạt sao? Hu hu hu... Bây giờ tôi có dì Tô và chú Hàn quản rồi! Không ai được bắt nạt tôi nữa! Dì Tô, cháu... hức... cháu không phải đứa trẻ hư. Là bọn họ, bọn họ cướp kẹo sữa Cơm Nắm cho cháu, đánh cháu, mắng cháu, còn mắng cả dì, mắng cả Cơm Nắm nữa. Cháu... cháu mới đánh lại. Những gì dì và chú Hàn dạy cháu đều nhớ rõ, chúng ta phải dùng lý lẽ phục người, không chủ động gây sự, không chủ động đánh nhau... cháu đều nhớ mà, hu hu hu..."

Con nhà nghèo sớm biết lo toan. Tiểu Trụ Tử từ nhỏ nương tựa vào bà nội, bị bắt nạt đã thành quen, về nhà cũng chẳng dám kể với bà, lúc nào cũng cam chịu nên tính cách có phần nhút nhát. Đây là lần đầu tiên nhóc bộc phát cảm xúc mạnh mẽ đến thế.

Có lẽ vì sau khi đến nhà Tô Tiếu Tiếu, mọi người đều đối xử tốt với nhóc, Tô Tiếu Tiếu và Hàn Thành đã uốn nắn lại nhân sinh quan cho nhóc, đặc biệt là khi ở bên Cơm Nắm lâu ngày, nhóc trở nên tự tin và có chỗ dựa hơn. Nhóc không còn cam chịu nữa, nhất là khi chạm đến "vảy ngược" của mình — như việc nghe họ nhục mạ Tô Tiếu Tiếu hay Cơm Nắm — nhóc liền bùng nổ, tuôn hết những uất ức đè nén bấy lâu ra ngoài.

Tô Tiếu Tiếu xót xa, kéo đứa trẻ vào lòng che chở, xoa xoa đầu nhóc: "Đừng khóc, dì Tô tin Trụ Tử. Con trai nhà mình là đấng nam nhi kiên cường, nói rõ ràng mọi chuyện là được rồi, Chủ nhiệm Lưu sẽ đòi lại công bằng cho chúng ta."

Cảm giác được tin tưởng và bảo vệ này quá đỗi tuyệt vời, Tiểu Trụ Tử không những không ngừng khóc mà còn ôm chặt lấy chân Tô Tiếu Tiếu khóc nức nở hơn. Nhóc không phải đứa trẻ không ai quản, nhóc cũng có phụ huynh chống lưng mà.

Tô Tiếu Tiếu lạnh lùng đảo mắt nhìn một lượt những người trong phòng: "Các người dung túng con cái mình bấy lâu nay, thậm chí chính các người còn chèn ép một đứa trẻ mồ côi đáng thương, mà đứa trẻ này lại là hậu duệ liệt sĩ của quân khu chúng ta. Ngày thường không giúp đỡ thì thôi, giờ lại còn có mặt mũi đứng đây bắt con tôi xin lỗi, đòi tiền thuốc men? Các người thật sự không biết xấu hổ sao? Không sợ cha đứa trẻ đêm về tìm các người hỏi tội à?"

Đại Thụ vốn đã quen mồm, lại được Trình Lệ Phương dạy dỗ đến mức vô pháp vô thiên, trong khi mấy đứa trẻ khác đều im lặng cúi đầu thì nó vẫn cãi chày cãi cối: "Nó mang theo kẹo sữa, bọn con hỏi xin mà nó không cho, đánh nó nó còn dám đánh lại, chính là nó sai!"

"Đại Thụ, con câm miệng!" Trình Lệ Phương quát con trai.

Trương Trụ bình thường là đứa trẻ "đánh ba gậy không ra một tiếng", ban đầu cô ta còn tưởng nhóc bị câm cơ. Lên lớp đặt câu hỏi nhóc không trả lời, phạt đứng thì ngoan ngoãn đứng ngoài cửa. Vừa nãy Chủ nhiệm Lưu hỏi, nhóc vẫn lầm lì một chữ cũng không nói. Trình Lệ Phương cứ ngỡ đợi Tô Tiếu Tiếu đến để sỉ nhục một trận, bắt xin lỗi bồi thường là xong chuyện, nào ngờ đứa trẻ này lại "văn hay chữ tốt" đến vậy?

Hóa ra rùm bén nãy giờ là do con trai mình ra tay trước, cô ta cảm thấy vô cùng bực bội.

Thời đại này phong khí thuần phác, người tốt vẫn chiếm đa số. Những phụ huynh khác ban đầu cũng tưởng Trụ Tử vô cớ đánh người, vì chẳng thấy con mình phản ánh chuyện bắt nạt Trụ Tử bao giờ. Nghe xong lời Trụ Tử và Tô Tiếu Tiếu nói, lại bồi thêm câu của Đại Thụ, nhìn dáng vẻ tội nghiệp của Trụ Tử khi miếng kẹo sữa cũng bị cướp mất, họ mới hiểu vì sao đứa nhỏ này lại vùng lên đánh trả cả đám như vậy.

Mấy vị phụ huynh lập tức tỉnh ngộ, vội vàng kéo con mình đến xin lỗi Tô Tiếu Tiếu và Trụ Tử, hứa về nhà sẽ dạy dỗ lại. Có người còn tét mông con ngay tại chỗ, mắng rằng sau này còn dám bắt nạt Trụ Tử thì cứ báo họ, họ sẽ dùng gậy "nói chuyện". Mấy đứa nhóc bị đánh vang cả phòng. Phụ huynh tốt bụng còn hỏi Trụ Tử có cần đi bệnh viện không, họ sẵn lòng trả tiền.

Tô Tiếu Tiếu cúi xuống kiểm tra vết thương của Trụ Tử, thấy không nặng lắm, chỉ có một vết bầm nhỏ dưới đuôi mắt. Trụ Tử cũng "gấu" thật, đánh mấy đứa kia không nhẹ chút nào, có đứa mặt còn hằn vài vết cào. Vì họ động thủ trước nên Tô Tiếu Tiếu dĩ nhiên chẳng bồi thường xu nào. Tóm lại là để đám trẻ bắt tay làm hòa, hứa từ nay không đánh nhau nữa, chuyện coi như xong.

Chủ nhiệm Lưu cũng thấy muối mặt, không ngờ sự việc lại diễn biến thành ra thế này.

Đợi các phụ huynh khác dắt con về, trong phòng chỉ còn lại Chủ nhiệm Lưu, Trình Lệ Phương cùng Đại Thụ, và Tô Tiếu Tiếu với Tiểu Trụ Tử.

Con trai không giữ thể diện cho mình làm Trình Lệ Phương thua đau một vố, nhưng lúc này chỉ đành nghiến răng thừa nhận: "Thật xin lỗi Chủ nhiệm Lưu, tại Trương Trụ cứ im lìm không chịu nói nên tôi cứ ngỡ trò ấy đánh người trước, tôi cũng không ngờ sự tình lại như vậy."

"Xin lỗi!" Tô Tiếu Tiếu lên tiếng trước khi Chủ nhiệm Lưu kịp nói.

"Cái gì?" Trình Lệ Phương không hiểu ý cô.

Tô Tiếu Tiếu thực sự khó mà giữ vẻ mặt ôn hòa với Trình Lệ Phương: "Con trai cô trộm cắp, cướp bóc, lại còn đánh người chửi người, mục nào mà không đáng phải xin lỗi?"

Bắt Trình Lệ Phương xin lỗi một con nhỏ nhà quê là chuyện không tưởng: "Chuyện nào ra chuyện nấy, đánh nhau là cả hai bên đều có lỗi..."

Cô ta chưa nói hết câu, Tô Tiếu Tiếu đã nhẹ nhàng ngắt lời: "Chủ nhiệm Lưu, một giáo viên dạy hỏng cả thế hệ trẻ, tam quan lệch lạc như thế này mà trường mình vẫn định giữ lại ăn Tết sao?"

Chủ nhiệm Lưu cảm thấy mất mặt: "Cô Trình, mau xin lỗi đứa trẻ đi."

Trình Lệ Phương: "Nhưng mà..."

Tô Tiếu Tiếu lười nghe cô ta lải nhải, giọng nói này thật sự quá chói tai: "Chủ nhiệm Lưu, năm sau Cơm Nắm nhà tôi cũng sẽ vào lớp một. Tôi thực sự không yên tâm giao hai đứa nhỏ cho một giáo viên thiếu đạo đức như thế này dạy dỗ. Thế này đi, tôi xin phép dạy thay lớp của cô ta. Sau này tiết của cô ta cứ để tôi dạy, ông để cô ta đi làm chân chạy việc hay về nhà cũng được, tóm lại chúng ta không thể để mầm non tương lai của tổ quốc bị loại người này hủy hoại."

Trình Lệ Phương cười khẩy vì tức giận: "Cái hạng gái quê như cô có biết chữ không đấy? Mà đòi dạy học?"

Chủ nhiệm Lưu thấy Tô Tiếu Tiếu ăn nói lưu loát, phong thái phóng khoáng, nhưng quần áo thì bình thường, trời mới sang thu đã quàng khăn cổ (ông không biết là để che dấu hôn), lại không rõ trình độ học vấn của cô đến đâu nên dĩ nhiên không dám vội vã quyết định.

Tô Tiếu Tiếu vốn không định làm giáo viên. Cô thích trẻ con thật, nhưng chỉ thích con nhà mình thôi, dạy dỗ đám "tiểu quỷ" nhà người khác thực sự không phải sở thích của cô. Nhưng hiện giờ không còn cách nào khác, nếu để Trụ Tử và Cơm Nắm cho Trình Lệ Phương dạy, chưa nói đến việc cô ta có trả thù riêng hay không, chỉ riêng việc những tư tưởng lệch lạc của cô ta thấm nhuần vào đầu trẻ nhỏ cũng đủ khiến Tô Tiếu Tiếu thấy ghê tởm.

Trẻ con còn nhỏ, đang lúc cần được định hướng đúng đắn, nếu bị dạy hỏng thì sau này cô có khóc cũng chẳng kịp. Cô đành phải tự mình gánh vác thôi. Thực ra mấy nhóc tì nhà cô đều rất thông minh, giao cho ai cô cũng không yên tâm. Cô không có nhiều thời gian để dạy tất cả các môn, nhưng ít nhất có thể dạy thay các tiết của Trình Lệ Phương.

"Chủ nhiệm Lưu, phàm là tiết của cô ta ở lớp con tôi, tôi sẽ dạy thay hết. Sau này tôi sẽ dạy theo sự thăng cấp của con mình, chúng lên lớp mấy, tôi dạy lớp đó. Nhưng tôi không chiếm chỉ tiêu biên chế của trường, cũng không nhận lương. Sau năm mới tôi sẽ vào làm việc ở Đội tuyên truyền quân khu, thời gian lên lớp không có nhiều.

Tiện đây, tôi xin tự giới thiệu sơ lược về bản thân: Sáu năm trước, tôi tốt nghiệp Thủ khoa trường Trung học số 1 của thành phố. Những năm qua tôi chưa bao giờ bỏ bê việc học hành, dạy tiểu học chắc chắn không thành vấn đề. Cần kiểm tra hay sát hạch thế nào tôi đều sẵn sàng. Ngoài ra, hồ sơ thẩm tra lý lịch của tôi đã được duyệt, nhà trường có thể điều động để xem xét.

Cô Trình chắc hẳn không phục, vậy tôi có một đề nghị: Hãy mở một tiết dạy công khai, để giáo viên toàn trường và phụ huynh học sinh cùng đến dự thính. Ai hợp dạy trẻ hơn, lúc đó sẽ rõ như ban ngày. Dù sao tôi cũng chưa từng đứng lớp, chưa chắc đã dạy hay bằng cô Trình đâu. Cô Trình thấy ý kiến này của tôi thế nào?"

Thủ khoa tốt nghiệp Trung học số 1 thành phố? Chủ nhiệm Lưu và Trình Lệ Phương lúc này không dùng từ "kinh ngạc" để mô tả nổi nữa.

Đặc biệt là Trình Lệ Phương, làm sao có thể? Chẳng phải Tô Tiếu Tiếu là gái quê sao? Gái quê làm sao có thể lên thành phố học trung học? Lại còn tốt nghiệp với thành tích Thủ khoa?

Chuyện này... làm sao có thể chứ